Θυμάστε εκείνο το αλησμόνητο «ένα ευρώ θα σας παίρνουμε και ένα θα σας δίνουμε

Αν το είχατε πιστέψει και ελπίζατε πως «δεν μπορεί, για να το λένε, πρωθυπουργός και υπουργοί, κάτι ξέρουν – θα βρουν τρόπο να μας γυρίσουν πίσω όσα μας παίρνουν», τώρα θα νοιώθετε την πικρία της απογοήτευσης.

Αν μάλιστα διαβάσατε και τις τωρινές επίσημες διαβεβαιώσεις  ότι η κυβέρνηση, αντίθετα από όσα σας έλεγε,  θα εφαρμόσει,  χωρίς άλλο, όσα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει,  σε φορολογία, μισθούς και συντάξεις, θα έχετε κάθε λόγο να νοιώθετε και το αίσθημα της εξαπάτησης.

Ξέρετε, οι παλιοί είχαν δίκιο όταν έλεγαν ότι «το ψέμα έχει κοντά ποδάρια». Το ζούμε σχεδόν καθημερινά. Το βλέπουμε καθημερινά. Η χώρα έχει μια δισυπόστατη κυβέρνηση. Άλλη στο εσωτερικό και άλλη, διαφορετική, στο εξωτερικό.

Η κυβέρνηση «εξωτερικού», με στρατηλάτη τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, διαπραγματεύεται με τους δανειστές μας , έχοντας πλήρη επίγνωση της δυσχερούς θέσης της χώρας.

Έτσι υπογράφει, δεσμεύεται και δεσμεύει τις επόμενες κυβερνήσεις (και τις επόμενες γενιές) με όσα οι δανειστές θεωρούν απαραίτητα για να διασφαλίσουν τα χρήματα που μας δάνεισαν.

Και προετοιμάζει το επόμενο «μνημόνιο», – μια συμφωνία πολυετούς αυστηρής επιτήρησης -που προβλέπει σειρά μέτρων και ρυθμίσεων τα οποία  θα αποτρέπουν οποιονδήποτε κυβερνά ή θα κυβερνήσει να το γυρίσει στο «τσάμικο», αφού «βγήκαμε από τα μνημόνια». Γιατί δεν βγαίνουμε ακριβώς. Ή γιατί «βγαίνουμε» με έναν τρόπο που μας κάνει να εξακολουθούμε να νοιώθουμε μέσα. (Κάτι σαν την περιστρεφόμενη πόρτα του Χίλτον. Εκεί που νομίζεις ότι βγαίνεις, ξαναμπαίνεις).

Για όποιον θεωρεί ότι όσα λέγονται, μπορεί και να είναι δημοσιογραφικές υπερβολές, δεν έχει παρά να διαβάσει  την πρόσφατη  γραπτή δήλωσή του υπουργού Οικονομικών. Σε αυτή -κόντρα σε όσα μας λέει ο πρωθυπουργός για «καθαρή έξοδο- ο κ. Τσακαλώτος μας βεβαιώνει πως «στις 21 Ιουνίου θα συζητηθεί (στο Eurogroup)  και η μεταμνημονιακή εποπτεία».

Και, όπως μας εξηγούν κορυφαίοι αρμόδιοι ευρωπαίοι παράγοντες, τα μέτρα της μεταμνημονιακής περιόδου θα διατηρούν τη δημοσιονομική πειθαρχία και  θα εξασφαλίζουν την συνεπή τήρηση των αποφάσεων για το κούρεμα των συντάξεων, τη μείωση του αφορολόγητου, τα υψηλά πολυετή πλεονάσματα, τις μεταρρυθμίσεις σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Μόνο έτσι,  μας λένε, θα μπορέσουμε να συζητήσουμε με την ησυχία μας και το καυτό θέμα του χρέους.

Υπάρχει βέβαια και η κυβέρνηση εσωτερικού, που απευθύνεται στα «καφενεία» και τις «παραλίες». Και η οποία στέλνει εκπροσώπους της στα κανάλια, με απίθανες δηλώσεις και διαβεβαιώσεις  (του τύπου «ένα σας παίρνω – ένα σας δίνω» ή «μην ανησυχείτε, θα δούμε αν ισχύσουν, τελικά, τα μέτρα» ).

Όποιος αγαπάει το παραμύθι το διασκεδάζει. Όποιος όμως πνίγεται στα προβλήματα κι έχει στοιχειώδη αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό κλείνει την τηλεόραση, για να μην τη σπάσει και λύνει κανένα σταυρόλεξο να ηρεμήσει.

Κυρίες και Κύριοι, ένα είναι βέβαιο: όταν πέφτουν οι μάσκες, φαίνεται το αληθινό πρόσωπο της εξουσίας. Εσείς το βλέπετε;

Θοδωρής Καλούδης [email protected]

Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί τι είναι εκείνο που κάνει το πλήθος να αποδέχεται – ή τουλάχιστον να μην αντιδρά – στα προφανή ψέματα, τις αυταπάτες ή την ξεδιάντροπη υποκρισία του πολιτικού που κυβερνά.

Επειδή υποθέτω ότι σας έχει απασχολήσει το ζήτημα αυτό, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις.

Τι λένε οι ειδικοί: Οι ειδικοί επί του θέματος που μελετούν την εξαπάτηση στην πολιτική, θεωρούν  ότι αυτή γίνεται με τέσσερις κυρίως τρόπους:

–   ο κυβερνήτης κάνει ψευδείς δηλώσεις (δηλαδή λέει ψέματα),

–   παραλείπει ή παραποιεί ζωτικές πληροφορίες (δηλαδή κρύβει την αλήθεια)

–   μιλάει με γενικότητες, με πολλές ασάφειες και ελπιδοφόρες αοριστίες και

–   συχνά αλλάζει την ατζέντα της δημόσιας συζήτησης, επιχειρώντας να τραβήξει την προσοχή από όσα κρίσιμα απασχολούν το λαό.

Ο καθηγητής Νιλ Γκάρετ από το University College του Λονδίνου, ισχυρίζεται μάλιστα ότι «όσο περισσότερο κάποιος ηγέτης εξαπατά το λαό του τόσο μεγαλώνει ο βαθμός εξαπάτησης εκ μέρους του πλήθους» !

Και για να έρθω στα καθ’ ημάς: Πολλοί από τους πολιτικούς αντιπάλους του πρωθυπουργού θεωρούν ότι η ικανότητα του να εξαπατά τους πολίτες, εφαρμόζοντας τις παραπάνω βασικές αρχές της πολιτικής εξαπάτησης, έχει εξελιχθεί σε μια από τις δυνατότερες διανοητικές και πολιτικές του δεξιότητες.  Αρετές που τον  βοηθούν, όχι μόνο να διατηρείται στην εξουσία, αλλά να προσδοκά και ένα βέβαιο πολιτικό μέλλον.

Αν ισχύει αυτός ο βαρύς ισχυρισμός, τότε προκύπτει  το ερώτημα: τι είναι άραγε αυτό που κάνει το πλήθος να κατεβάζει αμάσητα ή ανέχεται πολλά απ’ όσα ο πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του πλασάρουν ως αλήθειες, ενώ συγκρούονται με την πραγματικότητα;

Γιατί άραγε αρκετοί πολίτες εξακολουθούν να πιστεύουν ή να ανέχονται, την προπαγάνδα, παρά το γεγονός ότι η σκληρή καθημερινότητά τους παρέχει πολλά αδιάσειστα και οδυνηρά στοιχεία περί του αντιθέτου;

Και σε αυτό όμως η επιστήμη έχει δώσει εύλογες απαντήσεις. Με βάση αυτές, θα έθετα υπόψη σας δύο εξηγήσεις, χωρίζοντας το πλήθος σε δύο κατηγορίες: τους ιδεολογικούς συνοδοιπόρους του Αλέξη Τσίπρα και τους άλλους, που είτε τον ψήφισαν περιστασιακά είτε προτίμησαν αντιπάλους του.

Για τους πρώτους, το σκληρό πυρήνα της «πρώτης φοράς Αριστεράς», η προφανής εξήγηση είναι ότι τα ψέματα της κυβέρνησης τους κάνουν και νοιώθουν καλά με τον εαυτό τους. Γίνονται εύκολα πειστικά, επειδή όσα ισχυρίζονται κορυφαία κυβερνητικά στελέχη «κουμπώνουν» στην ιδεολογία τους, «επιβεβαιώνουν» το σύστημα αξιών τους, ενισχύουν την κοσμοθεωρία τους και την πολιτική γραμμή που ακολουθούν.

Αν δεν «παραμυθιάζονταν» οικειοθελώς οι σύντροφοί των κυβερνώντων, θα ζούσαν ένα προσωπικό δράμα. Θα βίωναν ένα ασυνεπές περιβάλλον, χωρίς ψυχολογική ισορροπία, με κλονισμένα πιστεύω και τσαλακωμένες ιδεολογικές αναφορές.

Το βλέπετε και στις δημοσκοπήσεις: η ομοιόμορφη μειοψηφική «αντισυστημική» ψήφος, σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα, ταυτίζεται με το ποσοστό πολιτικής επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ.

Για τους υπόλοιπους, αυτούς που ήταν πάντα πιο συντηρητικοί ή πιο συστημικοί σοσιαλιστές (οι κεντροαριστεροί, που λένε) ή όσους προτίμησαν περιστασιακά το ΣΥΡΙΖΑ, εμπιστευόμενοι τις υποσχέσεις του, όσοι τέλος πάντων εγκατέλειψαν τους άλλους, απογοητευμένοι ή γενικά αγανακτισμένοι, επειδή πολλά «δεδομένα» της ζωής τους ανατράπηκαν από την κρίση, η εξήγηση είναι πιο σύνθετη:

Αυτοί, που είναι και περισσότεροι, βρίσκονται σε μια διαρκή απόγνωση, είναι καταθλιπτικοί ή φοβισμένοι. Άλλοι  πάλι εμφανίζονται «τρελαμένοι» και άλλοι «μουδιασμένοι». Πολλοί αφήνονται συμβιβασμένοι με τη μοίρα τους, με ένα διάχυτο αίσθημα παραδοχής ότι «έτσι είναι τα πράγματα και πιθανόν να γίνουν χειρότερα».

Πρόκειται για μια μαζική «ψυχολογία παραίτησης» που δεν επιτρέπει σε όσους υποφέρουν να αντιδράσουν. Απλώς υπομένουν και αναμένουν, σε κλίμα αβεβαιότητας, μη μπορώντας πολλοί να αναπτύξουν ορθολογικές πολιτικές σκέψεις και αποτελεσματικές αντιδράσεις.

Σε έναν, υπερβολικό ίσως, παραλληλισμό θα σας έλεγα ότι οι περισσότεροι έλληνες βιώνουν «το σύνδρομο υποταγής του κακοποιημένου θύματος απέναντι στον κακοποιό», σε μια αγωνιώδη στάση αναμονής, προσδοκώντας διαφυγή και σωτηρία.

Αλλά σπεύδω να παραδεχτώ ότι ο παραλληλισμός αυτός ίσως αποτελεί μια από τις γνωστές δημοσιογραφικές αυθαιρεσίες. Υποκύπτω σε ασεβείς φραστικές υπερβολές γιατί παρατηρώ με οδύνη ότι η κοινωνία είναι «στα κάγκελα».

Και ο πρωθυπουργός; Πιθανόν και ο ίδιος ο κ. Τσίπρας, σε προσωπικές στιγμές στοχασμού, να παραδέχεται ότι με όσα έχει εξαγγείλει και όσα τελείως αντίθετα έχει πράξει – είτε οικειοθελώς, παραδεχόμενος δημόσια τις αυταπάτες του, είτε περιδεής υποκύπτοντας άνευ όρων στα κελεύσματα των ισχυρών που κάποτε ανέμελα και ανεύθυνα ύβριζε και φοβέριζε – όλα αυτά, λοιπόν, έχουν καλλιεργήσει στον κόσμο μια νοοτροπία «ραγιαδισμού». Αλλά ο ηγέτης οφείλει να αφήνει τους στοχασμούς του σπίτι του.

Όταν πάει στη δουλειά, αξιοποιεί αυτή τη νοοτροπία. Γιατί εξακολουθεί να απευθύνεται στο πλήθος με την ίδια μεθοδολογία, θεωρώντας ίσως πως τώρα μπορεί να συγκρατήσει κάποιες δυνάμεις, που είναι έτοιμες να αποδεχτούν το ψευδές αφήγημα της «δικαίωσης του αγώνα». Το δόγμα της «κωλοτούμπας» και της άνευ όρων παράδοσης σερβιρισμένο ως το αναγκαίο βήμα για την τελική επικράτηση του αφηγήματος της «πρώτης φοράς Αριστεράς». Είναι τυπικό δείγμα προσφυγής και πάλι στις αρχές  της πολιτικής εξαπάτησης που περιγράψαμε.

Μήπως όμως, κάνω κάπου λάθος; Μήπως θεωρώ, εσφαλμένα, ότι ο λαός έχει περιπέσει ομαδικά σε μια κατάσταση «Συνδρόμου της Στοκχόλμης»; Μήπως τελικά δεν ισχύει η πεποίθησή μου ότι  ο εθισμός του κόσμου σε ένα καθεστώς ψεύδους και κυλιόμενης πολιτικής απάτης τον οδηγεί, στο τέλος, να απολαμβάνει την μιζέρια του;

Αν δεν ισχύουν τελικά ( ή δεν ισχύουν τόσο πολύ), όσα περισπούδαστα σας περιέγραψα παραπάνω, τότε ίσως εκπλαγώ και εγώ με το μέγεθος της απόρριψης που επιφυλάσσουν οι «υπήκοοι» στον «άρχοντά» τους.

Θοδωρής Καλούδης [email protected]

Θα διαβάζετε  προφανώς τις καθημερινές διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού ότι τον Αύγουστο θα έχουμε «καθαρή έξοδο» από τα μνημόνια.

Και ίσως, αν έχετε υπομονή, θα παρακολουθείτε τις αντίστοιχες τηλεοπτικές κορώνες των κυβερνητικών παραγόντων και βουλευτών.

Διαβάζετε όμως και τις ακριβώς αντίθετες δηλώσεις  των πλέον αρμόδιων παραγόντων των δανειστών μας για το θέμα. Οι οποίοι επιμένουν ότι μας ράβουν ένα «μνημόνιο επιτήρησης». Ένα «κορσέ» στα μέτρα μας,  με ρήτρες και σαφείς υποχρεώσεις που θα συνοδεύει, την «καθαρή έξοδο» του Αλέξη Τσίπρα,  μετά τον Αύγουστο.

Πιθανόν να έχετε παρατηρήσει ακόμα και κάτι άλλο: ότι ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, αυτός δηλαδή που ξέρει τι γίνεται, γιατί μιλάει με τους δανειστές και διαπραγματεύεται στις Βρυξέλλες,  μας κλείνει το μάτι. Δείχνοντας ο άνθρωπος, όπως μπορεί, ότι δεν συμμερίζεται όσα λέει το Μαξίμου. Και μας προειδοποιεί  έτσι,  με τον τρόπο του, ότι όσα λέγονται για την «καθαρή» τάχα έξοδο από τα μνημόνια είναι καθαρός σανός.

Τότε γιατί όλη αυτή η επίσημη αυτοπεποίθηση, που  επιτείνει τη θολούρα μας  για το μέλλον;

«Είναι η πολιτική σκοπιμότητα, ηλίθιε» θα μας έλεγαν σε μία κρίση ειλικρίνειας, αν υπάρχουν τέτοιες ανόητες ευαισθησίες στου Μαξίμου. «Να φτάσουμε όπως – όπως στις εκλογές , και ότι βρέξει, ας κατεβάσει».

Και τι είναι ακριβώς αυτό που  «θα βρέξει και θα κατεβάσει»;

Mήπως είναι ένα “plan B” του κ. Τσίπρα; Μια νέα απόδραση από την πραγματικότητα, ανάλογη του δημοψηφίσματος  του 2015;  Ένας σκοτεινός σχεδιασμός που κάποιοι επιμένουν ότι υφαίνεται στον «στενό κύκλο» του πρωθυπουργού;

Τι θα μπορούσε να είναι αυτό;

Ίσως μια «ρήξη» – λένε όσοι γνωρίζουν- με τους δανειστές, όταν θα πρέπει να δικαιολογήσουν το αφήγημα της «καθαρής εξόδου», λίγο πριν τις εκλογές. Θα ανακοινωθούν ενδεχομένως «φιλολαϊκά» μέτρα, «ευνοϊκές» ρυθμίσεις, και ό,τι άλλο χαϊδεύει αυτιά του φιλοθεάμονος  εκλογικού κοινού.

Άλλωστε ο άνθρωπος που κρατάει , επίμονα και με συνέπεια, τον Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία, ο Πάνος Καμένος, μας στο είπε με το δικό του τρόπο, ξάστερα:  Πριν την ώρα της κάλπης,  θα αποκαταστήσουμε αδικίες, θα μοιράσουμε χρήμα. «Θα πάμε σε εκλογές απελευθερωμένοι από τις μνημονιακές δεσμεύσεις».

Μπορεί να γίνει, αλήθεια, αυτό;

Μπορεί, αν γυρίσουμε στις συνθήκες της κρίσης του 2015. Αν ο πρωθυπουργός φορέσει πάλι το καπέλο του Συριζαίου «επαναστάτη» και θυμηθεί το αλησμόνητο  «go back Κυρία Μέρκελ , go back Κυρίες και Κύριοι της ευρωπαϊκής νομενκλατούρας».

Μπορεί, αλήθεια, να το κάνει  αυτό; Η λογική λέει όχι. Η λογική…

Τότε όμως θα πρέπει, στην κρίσιμη ώρα των εκλογών, να βαφτίσει το κρέας ψάρι και να μας εξηγήσει σε τι σόϊ  «καθαρή έξοδο» μας οδήγησε, με ρήτρες , μέτρα και νέες υποχρεώσει. Με όλες τις εκλογικές συνέπειες για τον ίδιο και το κόμμα του…

ΥΓ. Το economico.gr, με σειρά ρεπορτάζ  του, σας έχει ενημερώσει εγκαίρως για το θέμα του «μνημονίου επιτήρησης». Δείτε το τελευταίο που δημοσιεύσαμε.

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι κάτι σαν το «πράσινο ανθρωπάκι στο κόκκινο ανέκδοτο».

Με καλές σπουδές, ευρωπαϊκό αέρα και γνώση των προβλημάτων της διαρκούς διαπραγμάτευσης με τους δανειστές, δεν μπορεί να χωρέσει στον κορσέ σκοπιμοτήτων του Μεγάρου Μαξίμου.

Προσπαθεί βέβαια, αλλά φαίνεται πως, έχοντας  αίσθηση των πραγμάτων στις Βρυξέλλες, το Παρίσι, το Βερολίνο,  το ΔΝΤ και τις διεθνείς αγορές, δεν μπορεί να πάρει το μπεγλέρι, να καθίσει στον πολιτικό καφενέ και να πει, σταυροπόδι, «το μακρύ του και το κοντό του».

Αναπόφευκτα,  όταν μιλάει δημόσια δεν μπορεί να κρατηθεί. Γίνεται μαρτυριάρης. Και μας λέει αλήθειες που η κυβέρνηση θέλει να κρύψει – ή τουλάχιστον να τις ντύσει με πέπλα αφελούς, όσο και πρόσκαιρης,  παραπλάνησης.

Τι αλήθειες μας μαρτύρησε πάλι ο υπουργός Οικονομικών;

Μας εξήγησε ότι, μετά το τέλος των μνημονίων το καλοκαίρι, ακολουθεί ένα σαφές πρόγραμμα παρακολούθησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας και συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων. Ένα μνημόνιο επιτήρησης, όπως το λέμε εμείς, για να καταλαβαινόμαστε.

Μας είπε επίσης πως θα πρέπει να ξεχάσουμε διάφορα «φιλολαϊκά» που σκεφτόμαστε στην οιονεί προεκλογική περίοδο που ζούμε. Οι συντάξεις θα περικοπούν ¨στην ώρα τους». Σε οκτώ μήνες, τον προσεχή Ιανουάριο . Το ίδιο και το αφορολόγητο, τον επόμενο χρόνο. Με άλλα λόγια μισθωτοί και συνταξιούχοι τη βάψαμε πάλι «στην ώρα μας».

Μας είπε ακόμα ότι δεν σηκώνει σήμερα το κλίμα για συζητήσεις περί το χρέος. Οι όποιες ελαφρύνσεις θα γίνουν και αυτές «στην ώρα τους». Το πώς  το περιγράφει με σαφήνεια – και το δημοσιεύσαμε στο economico – η έκθεση του ΟΟΣΑ, που μας διαβεβαιώνει ότι τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα βγουν στο ξέφωτο στα σαράντα τους.

Ως τότε οι αναγκαίες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό, φορολογικό και στην κοινωνική πολιτική, οι μεταρρυθμίσεις, καθώς και η  διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2025 έως και το 2060 θα δίνουν την απαραίτητη γεύση στη ζωή μας.

Μπορεί ο Ευκλείδης Τσακαλώτος να τη σπάει λίγο στα υπόγεια του Μαξίμου, αλλά – πώς να το κάνουμε – μας μαρτυράει και κάποιες αλήθειες που καλό θα είναι να γνωρίζουμε. Για να μην μασάμε…

Οι διαφορετικές πίστες του παιχνιδιού

Στου Μαξίμου ίσως πιστεύουν πως, στο πολιτικό καφενείο που ζούμε, με μια κουβέντα παραπάνω το πολύ-πολύ να σε πουν λαϊκιστή οι αντίπαλοί σου – οι οποίοι, παρεπιπτώντως, έχουν πάθει ομαδική αμνησία και δεν θυμούνται τα δικά τους.

Οι πιστωτές όμως – δηλαδή οι λαοί που σου δάνεισαν τα χρήματά τους όταν εσύ πνιγόσουν – βλέπουν τα πράγματα «λίγο» διαφορετικά. Εκεί μετρούν τα νούμερα και οι δεσμεύσεις. Εκεί, μια και μπήκες στη μέγγενη του προγράμματος, περνάς την «πίστα» μόνο αν πιάσεις το στόχο. Για να κερδίσεις το παιχνίδι χρειάζεται να ξεπεράσεις πολλές και δύσκολες πίστες, για να φτάσεις επιτέλους στην τελευταία. Αν δεν πιάσεις τα υπεσχημένα, μένεις στάσιμος ή σιγοψήνεσαι πάνω στα κάρβουνα.

Το καλαμπούρι της «καθαρής εξόδου»

Αυτά τα λέμε για να σταματήσει το καλαμπούρι με την «καθαρή έξοδο». Να σοβαρευτούμε και να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να τελειώσουμε ομαλά με το βραχνά των μνημονίων. να βγούμε στο ξέφωτο..

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος κουτσά – στραβά το κατάλαβε. Του το είπαν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους στο Eurogroup. Με καρότο και με μαστίγιο. «Πρώτα θα ολοκληρώσετε τις υποχρεώσεις που έχετε αναλάβει ως το καλοκαίρι. Και μετά θα οργανώσουμε στα μέτρα σας  ένα μνημόνιο επιτήρησης. Βαφτίστε το όπως θέλετε, αλλά αυστηρή επιτήρηση θα είναι. Το πρόγρμμα αυτό θα σας θέτει προϋποθέσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας και εφαρμογής μεταρρυθμίσεων. Με αυτό θα βάλετε τις βάσεις της αναδιοργάνωσης του μαγαζιού σας. Και ανάλογα με τους ρυθμούς και το βηματισμό σας θα προχωρούμε σε ευνοϊκές ρυθμίσεις για το χρέος, που με τη σειρά τους θα βοηθούν να ξελασπώσετε».

Το τέλος είναι μια δύσκολη αρχή

Γι αυτό εκείνο που περιμένουμε από τον πρωθυπουργό είναι να δεί και να μας πει τα πράγματα όπως είναι. Η έξοδος από το μνημόνιο σημαίνει είσοδο σε ένα σαφώς προσδιορισμένο πρόγραμμα επιτήρησης και ελέγχου.

Το τέλος των προγραμμάτων είναι μια δύσκολη αρχή, με σοβαρούς κινδύνους και σκληρές αγορές,  χωρίς τη χρηματοδοτική προστασία των ευρωπαϊκών θεσμών. Αν η χώρα δεν θωρακιστεί, ο κίνδυνος επιστροφής στην πρώτη «πίστα» – εκεί που έχασε «τα αυγά και τα πασχάλια» ο Γιώργος – θα είναι μεγάλος. 

Θοδωρής Καλούδης [email protected]