Διερευνητικές επαφές : Τα τρία σενάρια για τις προθέσεις της Άγκυρας και η στρατηγική της Αθήνας – Κρίσιμη η αυριανή μέρα

διερευνητικές επαφές

O χρόνος μετράει αντίστροφα για τις διερευνητικές επαφές μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, οι οποίες ξεκινούν εκ νέου αύριο το πρωί στo ξενοδοχείο Swisshotel στην Κωνσταντινούπολη.

Η Αθήνα προσέρχεται με ειλικρινή βούληση για την επίτευξη προόδου, αλλά και με πολύ χαμηλές προσδοκίες καθώς μέχρι και τις παραμονές έναρξης των διερευνητικών επαφών, η Άγκυρα προκαλεί με όλους τους τρόπους, βάζοντας στο τραπέζι δημοσίως μία διευρυμένη ατζέντα, από την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, μέχρι τις «γκρίζες ζώνες» και θέματα «τουρκικής» μειονότητας της Θράκης.

Κρίσιμη η αυριανή μέρα 

Εμπειροι διπλωμάτες θεωρούν ότι η αυριανή μέρα είναι κρίσιμη, υπό την έννοια ότι θα φανεί τόσο το κλίμα και άρα τις δυνατότητες των διερευνητικών επαφών όσο κυρίως για την ατμόσφαιρα που θα επικρατήσει στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με πληροφορίες ( Καθημερινή της Κυριακής ), η ελληνική πλευρά αναμένει να αποσαφηνιστεί η προσέγγιση της Τουρκίας.

Εάν η Άγκυρα εμφανιστεί στην αυριανή συνάντηση διατεθειμένη να εμπλακεί σε μια ουσιαστική και εποικοδομητική συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες, όπως είχε συμβεί σε ένα βαθμό το 2003 και το 2011, η Αθήνα θα ανταποκριθεί.

Στην περίπτωση κατά την οποία η «απέναντι» πλευρά επιλέξει να κρατήσει κλειστά πολλά από τα χαρτιά της, η κυβέρνηση θα είναι ανοικτή σε ένα νέο γύρο διερευνητικών επαφών, τον Φεβρουάριο, αυτή τη φορά στην Αθήνα.

Εάν, όμως, η Αγκυρα επιμείνει οι διερευνητικές επαφές να πραγματοποιηθούν με βάση τη ¨διευρυμένη¨ ατζέντα που προβάλλει δημοσίως τα τελευταία χρόνια, αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και εθνικές ¨κόκκινες¨ γραμμές είναι προφανές πως ο διάλογος δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Το πιθανότερο σενάριο

Πάντως, κατά πληροφορίες, η ελληνική πλευρά εκτιμά ως πιθανότερο σενάριο ότι επιλογή της Τουρκίας αποτελεί κατά το επόμενο εξάμηνο οι διερευνητικές επαφές να συνεχίζονται, αλλά χωρίς την προοπτική να παράξουν συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Ακόμη και έτσι, όμως, αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, η Αθήνα δεν έχει λόγους να επιδιώξει τον τερματισμό τους.

Πρώτον, διότι είναι σαφές πως στην παρούσα συγκυρία θα παιχθεί και ένα blame game, υπό την έννοια πως είναι κρίσιμο ποια από τις δύο πλευρές θα χρεωθεί στα μάτια της διεθνούς κοινότητας την ευθύνη πιθανής κατάρρευσης των διερευνητικών.

Επίσης, με δεδομένο ότι η υγειονομική και οικονομική κρίση που πυροδότησε ο κοροναϊός θα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη θα είναι θετικό για την κυβέρνηση να μην έχει τον περαιτέρω περισπασμό μιας μεγάλης όξυνσης στα ελληνοτουρκικά.

Η εκτίμηση της Αθήνας 

Η εκτίμηση της Αθήνας ότι ο κ. Ταγίπ Ερντογάν θα δώσει κάποιο «χρόνο ζωής» στην διαδικασία των διερευνητικών επαφών, εδράζεται στο γεγονός ότι και ο ίδιος θα αποκομίσει οφέλη από μια περίοδο ήρεμων νερών στις ελληνοτουρκικές σχέσεις:

  • Πρώτον, και ο Τούρκος Πρόεδρος θα πρέπει να διαχειριστεί τους επόμενους μήνες τις συνέπειες της πανδημίας.
  • Δεύτερον, με τον διάλογο σε εξέλιξη η Άγκυρα αποφεύγει τον σκόπελο των πιθανών κυρώσεων κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., του Μαρτίου.
  • Τρίτον, τους επόμενους μήνες θα είναι σαφέστερη η εικόνα για το πως διαμορφώνονται η νέες ισορροπίες στις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ μετά την ανάληψη της αμερικανικής Προεδρίας από τον κ. Τζο Μπάιντεν, που είναι ήδη σαφές πως δεν θα είναι εξίσου «φιλικός» προς τον Ταγίπ Ερντογάν όσο ο Ντόναλτ Τραμπ.

Πάντως, σύμφωνα με στενό συνεργάτη του Πρωθυπουργού, η τρέχουσα συγκυρία είναι από τις πλέον ευνοϊκές για την Αθήνα στην κατεύθυνση μιας ουσιαστικής «υπέρβασης» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις:

H κυβέρνηση πέτυχε την μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ψήφισε την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια στο Ιόνιο και έχει δρομολογήσει την προσφυγή στη Χάγη με την Αλβανία.

Επίσης, έχει στα «σκαριά» μετά από χρόνια ένα σημαντικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, με πρώτο βήμα την προμήθεια των μαχητικών Ραφάλ.

Και, τέλος, έχει διαμορφωθεί υψηλή αυτοπεποίθηση στις Ενοπλες Δυνάμεις μετά την διαχείριση των κρίσεων στον Έβρο και με το Ορούτς Ρέις.

Τα ερωτήματα που μπορεί να ανακύψουν

Ως προς ορισμένα από τα ερωτήματα που ενδεχομένως θα ανακύψουν εάν συμφωνηθεί η πορεία προς τη Χάγη, αυτά είναι:

  • Το ζήτημα του εύρους των χωρικών υδάτων και η πιθανή επιρροή του εάν θα προχωρούσε η οριοθέτηση.
  • Το εφαρμοστέο δίκαιο κατά την οριοθέτηση. Εάν δηλαδή θα αξιοποιηθεί το «εργαλείο» της μέσης γραμμής, ή εαν θα θεωρηθεί ότι υφίστανται και ειδικές περιστάσεις.
  • Πως θα αντιμετωπιστεί η θεωρία των «γκρίζων ζωνών», που τα τελευταία χρόνια έχει φέρει στο προσκήνιο η Αγκυρα. Ενα ενδεχόμενο θα ήταν να συμφωνηθεί ότι το Δικαστήριο θα αποφασίσει αποκλειστικά για την οριοθέτηση, χωρίς δηλαδή αναφορά στα ζητήματα κυριαρχίας επί των νήσων.

Καμία δημοσίευση για προβολή