Η ακτινογραφία της απασχόλησης και των εργαζομένων στον τουρισμό

Ιδίως μετά το 2000, ο κλάδος του τουρισμού εξελίχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το ποσοστό αύξησης των θέσεων εργασίας στον κλάδο -16% από το 2000- ήταν τρεις φορές μεγαλύτερο από τη συνολική ανάπτυξη της απασχόλησης στην ευρωπαϊκή οικονομία. Μεταξύ 2000 και 2017, πάνω από 1,8 εκατ. θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν στον κλάδο στην Ευρώπη, αυξάνοντας τη συνολική απασχόληση σε 13 εκατ. άτομα. Επιπρόσθετα, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο κλάδος έχει σημαντική συνεισφορά στη δημιουργία θέσεων εργασίας σε άλλα επαγγέλματα, όπως οι κατασκευές (πχ. ξενοδοχειακών μονάδων), το λιανεμπόριο (αφού οι τουρίστες πραγματοποιούν αγορές στη χώρα που επισκέπτονται) και οι υπηρεσίες υγείας.

Το μερίδιο του τουρισμού στη συνολική απασχόληση στην ΕΕ εκτιμάται στο 5%, αλλά σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Μάλτα, η Ιρλανδία και η Ισπανία, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι σημαντικά υψηλότερα. Οι σερβιτόροι, μάγειρες, bartenders, ξεναγοί και συνοδοί εκδρομών αντιστοιχούν περίπου στο 50% των θέσεων εργασίας στον κλάδο, ενώ το ένα τρίτο αφορά σε βοηθούς κουζίνας, διευθυντικά στελέχη φιλοξενίας και λιανεμπορίου, πωλητές, καθαριστές και βοηθούς και υπαλλήλους εξυπηρέτησης πελατών. Η απασχόληση σε σχεδόν όλα τα επαγγέλματα του κλάδου αυξήθηκε μεταξύ 2010 και 2020. Οι δε απασχόληση μεταξύ των βοηθών κουζίνας κι επεξεργασίας τροφίμων, των οδηγών και των μάνατζερς παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση, κατά τουλάχιστον 30%, στην ίδια περίοδο.

Μόνο ένας στους επτά έχει πτυχίο ΑΕΙ, ένας στους τέσσερις εργάζεται εποχιακά και οι μισοί είναι κάτω των 35

Ο κλάδος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εργαζόμενους με χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. Για παράδειγμα, στους υποτομείς της φιλοξενίας και των υπηρεσιών εστίασης, που προσφέρουν πάνω από εννέα στις δέκα θέσεις εργασίας στον τουρισμό, μόλις ένας στους επτά εργαζόμενους είναι απόφοιτος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κι αυτό είναι η δεύτερη χαμηλότερη επίδοση μεταξύ του συνόλου των τομέων της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παράλληλα, το ένα τέταρτο των εργαζόμενων στον κλάδο εργάζονται εποχιακά ή προσωρινά, με το σχετικό ποσοστό να φτάνει ακόμα και στο 45% στην Ελλάδα, ενώ ο τομέας προσελκύει εργαζόμενους μικρότερης ηλικίας (37% κάτω των 35 ετών και 13% κάτω των 25), άρα μπορεί να θεωρηθεί ως σημείο εισόδου στην αγορά εργασίας για χιλιάδες νεαρούς αποφοίτους. Τα δύο τρίτα των απασχολούμενων είναι γυναίκες ή/και μετανάστες, δηλαδή μέλη ομάδων που θεωρούνται ευπαθείς ως προς την απασχόληση.