Bloomberg: Αυτός είναι ο “αρχιτέκτονας” της οικονομικής αντεπίθεσης του Πούτιν. H νέα γενιά των Ρώσων ολιγαρχών

δεξί χέρι

Όταν οι κυρώσεις έκαναν το “ρωσικό φρούριο”, το οποίο βοήθησε να χτιστεί να φαίνεται λιγότερο απόρθητο, ο Maxim Oreshkin σκέφτηκε ένα κόλπο για να προσπαθήσει να σπάσει την οικονομική πολιορκία.

Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας δεν είχε κλείσει ακόμη ένα μήνα και ο αιφνιδιαστικός πόλεμος της είχε ήδη αρχίζει να βραδυπορεί. Το οικονομικό πλήγμα ήταν επίσης σκληρό, καθώς η κυβέρνηση αγωνιζόταν να αποφύγει την εξωτερική χρεοκοπία και το ρούβλι σημείωνε μεγάλη βουτιά.

Στις 23 Μαρτίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν αντεπιτέθηκε, απαιτώντας από τις “μη-φιλικές χώρες” να πληρώνουν τους τεράστιους λογαριασμούς τους για το ρωσικό αέριο σε ρούβλια.

Ο εμπνευστής του ρωσικού στοιχήματος 

Ο 40χρονος οικονομικός σύμβουλος του Πούτιν, Maxim Oreshkin, ήταν ο εμπνευστής του στοιχήματος της Ρωσίας να σκίσει τις υπάρχουσες συμβάσεις και να ανατρέψει προηγούμενα δεκαετιών, σύμφωνα με αξιωματούχους που έχουν γνώση του θέματος.

Μετά την εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου, έχει αναδειχθεί σε βασικό μέλος του εσωτερικού κύκλου του Πούτιν για την οικονομική πολιτική, ένας από τους πολλούς γνώστες με εμπειρία του δυτικού οικονομικού μοντέλου που βοηθούν τώρα να κατευθύνουν την αντίδραση του Κρεμλίνου.

“Είναι τώρα απασχολημένοι να βρουν πώς να παρακάμψουν τις κυρώσεις και το κάνουν με αρκετή επιτυχία”, δήλωσε ο Sergei Guriev, ένας οικονομολόγος που συμβούλευε την κυβέρνηση τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης Πούτιν, αλλά αργότερα κατέφυγε στο Παρίσι, όπου είναι τώρα πρύτανης του Sciences Po. “Αλλά όλα τα χρήματα που κερδίζουν πηγαίνουν για τη χρηματοδότηση του πολέμου”.

Οι άμυνες βοήθησαν το Κρεμλίνο να αποφύγει τις χειρότερες από τις οικονομικές ζημιές που φοβόταν όταν επιβλήθηκαν για πρώτη φορά οι κυρώσεις. Οι αναλυτές βλέπουν τώρα μια συρρίκνωση κατά το ήμισυ μικρότερη από αυτή που αναμενόταν αρχικά φέτος. Το ρούβλι έχει ανακτήσει τις πρώτες απώλειες ενώ εισρέουν δεκάδες δισ. δολάρια και ευρώ για την ενέργεια και άλλες εξαγωγές.

Πώς ανάγκασε την Ε.Ε. να υποχωρήσει 

Αξιοποιώντας την επιρροή της Ρωσίας στις προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, η απαίτηση του Oreshkin για το ρούβλι επέτρεψε στον Πούτιν να φανεί ότι αντιστέκεται στην αρχική επίθεση των κυρώσεων.

Τελικά ανάγκασε την ΕΕ να υποχωρήσει, καθώς οι περισσότεροι από τους μεγάλους καταναλωτές υπέγραψαν τους νέους όρους που περιλάμβαναν την απαίτηση να ανοίξουν ειδικούς λογαριασμούς στην Gazprombank, κάτι που έφερε τον δανειστή μακριά από τις κυρώσεις.

“Θεωρώ ότι το αποτέλεσμα της χρήσης του προγράμματος ρούβλια έναντι φυσικού αερίου είναι θετικό”, δήλωσε ο Oreshkin στο Bloomberg, αρνούμενος να σχολιάσει τον ρόλο του στην επινόησή του.

Πολλές από τις φράσεις που έχει χρησιμοποιήσει ο Πούτιν προέρχονται από τον ίδιο, ενώ επινόησε και μια φράση που σύντομα ο Πούτιν θα επαναλάμβανε ξανά και ξανά, περιγράφοντας την κατάσχεση των διεθνών αποθεμάτων της Ρωσίας ως στην πραγματικότητα “μια πραγματική αθέτηση” από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση των υποχρεώσεών τους προς τη Ρωσία.

Βοήθησε επίσης να καταρτιστούν σχέδια για τον περιορισμό των επιπτώσεων καθώς οι ρωσικές τράπεζες αποκόπτονται από την υπηρεσία SWIFT και αντιστάθηκε στις εκκλήσεις άλλων σημαίνοντων στελεχών για περισσότερο κρατικό έλεγχο καθώς η ρωσική οικονομία απομονώνεται όλο και περισσότερο από τον κόσμο με τον οποίο ο Oreshkin και οι σύμμαχοί του κάποτε επιδίωκαν στενότερους δεσμούς.

Ο Πούτιν τον έφερε μαζί του σε ένα πρόσφατο ταξίδι στο Ιράν, το οποίο έχει δεκαετίες εμπειρίας στην αντιμετώπιση των δυτικών κυρώσεων. Ερωτηθείς σχετικά με τις ιδέες της Ισλαμικής Δημοκρατίας για την υπέρβαση των περιορισμών, ο Oreshkin καυχήθηκε: “Οι δικές μας είναι πολύ καλύτερες”.

Μια νέα γενιά Ρώσων οικονομολόγων

Πρώην τραπεζίτης στον ρωσικό βραχίονα της Societe Generale SA, χρησιμοποιεί τώρα τη δυτική του εμπειρία για να αμβλύνει τον αντίκτυπο των κυρώσεων. Ο Oreshkin ανήκει σε μια ομάδα αξιωματούχων που προσπαθούν εδώ και καιρό να ακροβατήσουν σε μια λεπτή γραμμή μεταξύ της χάραξης οικονομικής πολιτικής φιλικής προς τους επενδυτές και της αυξανόμενης καταστολής του Πούτιν.

Ο πόλεμος έχει καταστήσει αυτή την εξισορρόπηση σχεδόν αδύνατη, με τον Oreshkin και τους συναδέλφους του να πλήττονται από κυρώσεις καθώς οι οικονομικές τους πολιτικές εξυπηρετούν την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου.

“Μπορώ να καταλάβω ακριβώς πώς κάποιος από τους τεχνοκράτες θα έλεγε: ‘Εδώ κάνω αυτό το πραγματικά σημαντικό πράγμα για τα συστήματα πληρωμών, για τις τράπεζες, αυτός είναι ο τομέας ευθύνης μου. Διατηρώ τη σταθερότητα και θα συνεχίσω να το κάνω”, δήλωσε ο Τζέικομπ Νελ, ο οποίος ως οικονομολόγος στη Morgan Stanley για ρωσικά θέματα, πήγε κάποτε επενδυτές να συναντήσουν τον Oreshkin.

“Μια τέτοια πολιτική ήταν υπερασπίσιμη πριν από τις 24 Φεβρουαρίου, αλλά δεν είναι μετά”, πρόσθεσε ο Νελ, ο οποίος είναι τώρα μέλος μιας διεθνούς ομάδας εργασίας που συμβουλεύει τις ΗΠΑ και την Ευρώπη σχετικά με τον τρόπο σχεδιασμού των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Η γενιά – γέφυρα 

Ο Oreshkin ανήκει σε μια γενιά-γέφυρα που πέρασε το τέλος της σοβιετικής εποχής και πέρασε τα εφηβικά της χρόνια κατά τη διάρκεια αυτού που έγινε γνωστό στη Ρωσία ως η ταραχώδης δεκαετία του 1990, μια περίοδος δυσκολιών και οικονομικής τόλμης.

Τριάντα χρόνια νεότερος του Πούτιν, ήταν ο νεότερος από τους δύο γιους μιας οικογένειας ακαδημαϊκών της Μόσχας, μεγαλώνοντας έναν κόσμο διαφορετικό από το δύσκολο ξεκίνημα του προέδρου στο μεταπολεμικό Λένινγκραντ.

Στη συνομοταξία των τεχνοκρατών του Oreshkin περιλαμβάνονται ο 44χρονος υποδιοικητής της Τράπεζας της Ρωσίας, Alexey Zabotkin και ο 39χρονος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Vladimir Kolychev. Απόφοιτοι ελίτ ρωσικών οικονομικών σχολών, εργάστηκαν σε ευρωπαϊκούς δανειστές και στη συνέχεια εργάστηκαν στην κρατική επενδυτική τράπεζα VTB Capital, προτού κερδίσουν διορισμούς σε κορυφαίους κρατικούς ρόλους.

Αφήνοντας τον ιδιωτικό τομέα, αφοσιώθηκαν στην οικοδόμηση του οικονομικού οχυρού του Πούτιν. Όσο πιο σκληρός ήταν ο Πούτιν με τους επικριτές και τους αντιπάλους του στο εξωτερικό και στο εσωτερικό, τόσο πιο απαραίτητοι γίνονταν στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας για τη στήριξη της οικονομίας όταν θα ερχόντουσαν τα μεγάλα σοκ.

Ο μηχανισμός που επινόησε

Κατά τη διάρκεια της τριετούς θητείας του στο υπουργείο Οικονομικών, ο Oreshkin ήταν μεταξύ των αξιωματούχων που επινόησαν έναν μηχανισμό για την εκτροπή εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε ένα κρατικό ταμείο για να βοηθήσει το Κρεμλίνο να αντιμετωπίσει κρίσεις όπως τα πρώτα κύματα κυρώσεων των ΗΠΑ και της Ευρώπης για την Κριμαία το 2014.

Ωστόσο, τα χρόνια προστασίας της οικονομίας από τις κυρώσεις η δημιουργία αποθεμάτων δεν ήταν αρκετή για την προστασία της οικονομίας μετά την εισβολή. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πάγωσαν μεγάλο μέρος των αποθεματικών ύψους 600 δισ. δολαρίων που οι πολιτικές του Oreshkin είχαν συμβάλει στη δημιουργία τους.

Παρ’ όλες τις προσπάθειές του να αποσείσει την ευθύνη, η Ρωσία απέτυχε να καταβάλει τις πληρωμές χρέους και χρεοκόπησε (εξωτερικό χρέος) για πρώτη φορά μετά από έναν αιώνα. Η οικονομία δεν τα πάει τόσο άσχημα όσο φοβόταν μετά την εισβολή, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται σε τροχιά για μια από τις βαθύτερες υφέσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Το δεξί χέρι του Πούτιν

Ο Oreshkin, ο οποίος πριν από λίγο καιρό θεωρούταν πολιτικά ασήμαντος, έχει αναδειχθεί ως το οικονομικό δεξί χέρι ενός προέδρου που βρίσκεται σε πόλεμο. “Ο Πούτιν εξακολουθεί να εμπιστεύεται τους οικονομολόγους μας”, δήλωσε ο Guriev.

Καθώς ορισμένοι ισχυροί παράγοντες του Κρεμλίνου πίεζαν για την επαναφορά του κρατικού ελέγχου στην οικονομία, ο Oreshkin αντεπιτέθηκε, μέχρι στιγμής με επιτυχία.

“Η Ρωσία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την οικονομία της αγοράς”, δήλωσε ο Oreshkin απαντώντας σε ερωτήσεις του Bloomberg. “Αντιθέτως, κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η ιδιωτική πρωτοβουλία ενθαρρύνεται τώρα ιδιαίτερα. Αυτό επισημαίνεται συνεχώς από τον πρόεδρο στις ομιλίες του”.

Παρόλα αυτά, ο ίδιος και οι σύμμαχοί του υιοθετούν όλο και περισσότερο την ρητορική των κάποτε επικριτών του δυτικού καπιταλισμού στη Ρωσία.

Το αμερικανικό νόμισμα μοιάζει με ναρκωτικό 

Ο Oreshkin έχει παρομοιάσει το αμερικανικό νόμισμα με “ένα ναρκωτικό που χρησιμοποιείται για να εθιστεί όλος ο κόσμος”. Ο Aleksey Moiseev, ο 49χρονος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και έταιρος απόφοιτος της VTB Capital, έχει πει ότι η ένταση των κυρώσεων ισοδυναμεί με την πυροδότηση μιας “οικονομικής πυρηνικής βόμβας”.

Πέρα από τη ρητορική, τα μέτρα κατά της κρίσης που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κοντά στο εγχειρίδιο που αντλεί από την κυρίαρχη οικονομική επιστήμη, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να έχουν ήδη καταργήσει τους ελέγχους κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν για να σφραγίσουν τη Ρωσία μετά την εισβολή. Αυτό μπορεί να μην είναι αρκετό για να διασφαλιστεί η κληρονομιά τους.

“Ό,τι έκαναν τα πρώτα χρόνια της παραμονής τους στο υπουργείο Οικονομικών και στην κεντρική τράπεζα έχει ήδη ακυρωθεί”, δήλωσε ο γεννημένος στη Μόσχα οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Konstantin Sonin, ο οποίος ασκεί εδώ και καιρό κριτική στις πολιτικές του Πούτιν. “Τώρα η δουλειά τους δεν διαφέρει από τη δουλειά υψηλόμισθων υπαλλήλων σε μια κυβέρνηση που διεξάγει έναν εγκληματικό πόλεμο”.

Πηγή : Bloomberg

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο

Καμία δημοσίευση για προβολή